نوشته‌ها

تاخیر در گفتار کودکان: آیا دو زبانه بودن عامل اصلی است؟

بسیاری از افراد تصور می کنند که دو زبانگی موجب اختلال در ارتباط کلامی (برای مثال تاخیر در گفتار کودک) می شود. به همین دلیل و برای اجتناب از مشکل بسیاری از خانواده های مهاجر از آموزش زبان مادری به فرزند خود پرهیز می کنند. تحقیقات هرگونه ارتباط بین دو زبانگی و اختلال در زبان یا تاخیر در گفتار را مردود می دانند. این گونه باورها حاصل تعصب و جهل نسبت به نتیجه ی تحقیقات زبانی و شناختی است. تفاوت های ارتباطی کودکان دو زبانه باید از اختلالات ارتباطی متمایز گردد. عدم ایجاد این تمایز مهم تا حدودی به دلیل اشتباهات اساسی در ارزیابی و طبقه بندی رخ می دهد.

دلایل تصور افراد مبنی بر تاخیر در گفتار کودکان دو زبانه:

این تصور اغلب به این دلیل پیش می آید که کودک در یکی از زبان هایی ارزیابی می شود که ضعیف تر است. برای مثال کودکی که در چهار سالگی مهاجرت کرده است، پایه ای قوی در زبان مادری دارد و مدتی طول می کشد تا به زبان دوم مسلط شود. این امر موجب مقداری تاخیر در کلام و خطا می شود. گاها ارزیابی معلمان در مدرسه از چنین کودکی اختلال کلام است. در صورتی که اگر این کودک در زبان مادری آزموده شود چنین اختلالی دیده نمی شود. با این حال در اغلب موارد مهارت وی نادیده گرفته می شود.

از سوی دیگر گنجینه ی محدود تر کلمات در هر زبان در کودکان دو زبانه نسبت به کودکان تک زبانه باعث این تصور غلط می شود که این کودکان دچار تاخیر در گفتار هستند. در صورتی که اگر تعداد کلمات یک کودک دو زبانه ی دو ساله را در هر دو زبان بشماریم، چیزی معادل کودکی تک زبانه در همین سن و سال است. گنجینه ی کمتر کلمات در هر زبان برای این گونه کودکان طبیعی است و نشانه ای از اختلال گفتاری نیست.

نتیجه این طور است که در چنین شرایطی و با معیارها و تصورات غلط، کودک با برچسب ناتوانی زبانی یا حتی ناتوانی یادگیری رو به رو می شود. بسیاری از خانواده هایی پرورش کودک دو زبانه را برای خود انتخاب می کنند، اغلب با این پیش آگاهی ها رو به رو می شوند که اگر فرزندتان دیرتر به حرف افتاد نگران نشوید. برخی حتی برای اجتناب از سوال از سوی اطرافیان از قبل به همه هشدار می دهند که ممکن است کودک آنها دیرتر از سایرین صحبت کند. با این حال همان طور که قبلا هم گفته شد نتیجه ی تحقیقات ثابت کرده اند که دو زبانگی ارتباطی با اختلال یا تاخیر در گفتار ندارد. تحقیقات ثابت کرده اند که با وجود باور والدین کودکان دو زبانه هم زمان با کودکان تک زبانه یا در حدود زمانی آنها به حرف می افتند.

تفاوت فردی عامل اصلی مشکل:

نمونه های زیادی از کودکان دو زبانه در تحقیقات دیده شده اند که حتی زودتر از همسالان تک زبانه ی خود شروع به تکلم کرده اند. در اینجا ذکر این نکته ضروری است که بیشتر از آنکه دو زبانگی عامل تاخیر در گفتار باشد، فاکتور تفاوت های فردی در این امر دخیل است. همان طور که تمام کودکان تک زبانه همه در سنی یکسان شروع به حرف زدن نمی کنند، تمام کودکان دو زبانه نیز با هم یکسان نیستند.

محققان هشدار داده اند که تنها در صورتی کودکی دچار اختلال یا تاخیر در گفتار است که در هر دو زبان به صورت مشابه دچار مشکل باشد. در غیر این صورت تفاوت های فردی بین کودکان دو زبانه درست مانند کودکان تک زبان هست. همان گونه که برخی کودکان تک زبانه بسیار دیرتر یا زودتر از سایرین صحبت می کنند، کودکان دو زبانه نیز ممکن است همان قدر دیر تر یا حتی در برخی موارد زودتر به حرف بیافتند. در نتیجه، تصورات غلط مبنی بر تاخیر در گفتار نباید والدین مهاجر را از آموزش زبان مادری به کودکان خود منصرف سازد.

منبع

multilingualliving

چرا والدین مهاجر باید به زبان مادری با فرزند خود صحبت کنند؟

هر روز شاهد والدین مهاجر بیشتری هستیم که ترجیح می دهند با کودک خود به زبان مادری صحبت نکنند یا متقاعد شده اند که در صورتی که زبان رسمی و آکادمیک کشور متفاوت باشد، صحبت به زبان مادری به فرزند آنها به لحاظ اجتماعی یا تحصیلی صدمه می زند. این آمار هر روز به طرز غیرقابل باوری بالاتر می رود.

مقالات و پیشینه تحقیق گسترده و قابل اعتمادی در موضوع دو زبانگی وجود دارد و در اغلب آنها بر منافع عمده ی این سبک از زندگی تاکید شده است. منافع این امر به حدی است که حتی می توان از تاخیر در گفتار که در کودکان دو زبانه رایج است، چسم پوشی کرد. با نگاهی به روند و تمایل کنونی در اغلب مهاجران برای صحبت به زبان کشور فعلی با فرزند خود، صحبت در مورد دلایل و فواید یادگیری زبان مادری در این کودکان ضروری به نظر می رسد.

دلایل آموزش زبان مادری به کودک

اولین و ساده ترین دلیل این توصیه این است که زبان مادری به احتمال زیاد زبانی است که والدین مهاجر در آن بالاترین مهارت و تسلط را دارند. در نتیجه قادر به ارائه ی ورودی کافی، با کیفیت و صحیحی از زبان هستند. در عین حال می توانند به طور مداوم از زبان آموزش داده شده پشتیبانی کنند و آن را در کوودک تقویت نمایند.

حتی اگر والدین مهاجر قادر به یادگیری خوب زبان کشور فعلی باشند، به احتمال بسیار زیادی دایره ی لغت، مهارت های دستور زبانی و سهولت در ارتباط آنها در زبان مادری قوی تر است. به والدین مهاجر گاهی بسیار توصیه می شود که برای جلوگیری از تاخیر در گفتار، عدم ایجاد سردرگمی در بچه و عملکرد بهتر در مدرسه، از صحبت به زبان مادری با وی خودداری کنند. اما نتیجه ی تحقیقات علمی کاملا خلاف این توصیه را ثابت می کند.

حالت دیگری که به نظر می رسد بسیار شایع است، صحبت کردن به زبان مادری تا قبل از مهدکودک و مدرسه و تغییر ناگهانی به زبان دوم پس از ورود به مدرسه و اجتماع  و توقف استفاده از زبان مادری است. مشکل این روش این است که به بهای یادگیری زبان دوم پایه های زبان اول در کودک سست می شود. نتایج پژوهش ها نشان می دهد که کودکانی که در زبان اول مهارت بسیار بالایی دارند و پایه های زبان در آنها شکل گرفته است، راحت تر آماده ی یادگیری زبان دوم می شوند. به عبارت دیگر اگر پایه های زبان اول محکم نباشد و استفاده از آن استمرار نیابد، کودک در یادگیری زبان دوم با مشکلات بیشتری رو به رو می شود. عدم صحبت به زبان مادری در خانواده های مهاجر و توقف استفاده از آن تنها به رشد زبانی کودک آسیب می زند و در دراز مدت اثراتی منفی بر وی دارد.

توصیه می شود که کودکان مهاجر قبل از شروع برقراری ارتباط در جامعه، در خانه به استفاده از زبان و برقراری ارتباط تشویق شوند. بدین صورت که حتی در کودکان دچار تاخیر در گفتار نیز نباید زبان مادری حذف شود.

توصیه هایی برای والدین مهاجر:

با وجود تفاوت زبانی، همچنان می توانید در تکالیف و پروژه های مدرسه به فرزند خود کمک کنید. می توانید تکالیف و متن درسی را به زبان کشور فعلی برای وی بخوانید. اما اطمینان یابید که تمام تعاملات کلامی در رابطه با درس و پروژه ها و صحبت های رایج در خانه به زبان مادری انجام می شود.

به عبارت دیگر، دستورالعمل ها باید به زبان مادری باشد. سوالات را به زبان مادری برای وی شرح دهید. متن را یک بار هم به زبان مادری برای وی توضیح دهید. تغییر زبان در حین مکالمه و پرش بین دو زبان امری طبیعی در افراد دو زبانه است. این روش به هیچ روی نشانه و موجب سردرگمی کودک نیست و کاملا برای افراد دو زبانه قابل قبول و مناسب است.

در کنار تکالیف مردسه، در گفتگو ها و روتین روزمره ی خانواده و در طول گردش و جشن ها به زبان مادری خود صحبت کنید! کودکان برای تقویت مهارت های زبانی خود به ورودی با کیفیت و دارای کمیت نیاز دارند و والدین مهاجر اولین کسانی هستند که می توانند این ورودی را در اختیار آنها قرار دهند.

منبع

multilingualliving