نوشته‌ها

فرآیند یادگیری زبان در انسان: کودکان چگونه زبان می آموزند؟

گفته می شود یادگیری زبان در کودکان از زمانی بسیار پیشتر از تولد آغاز می شود، زمانی که جنین قدرت شنوایی و تشخیص صداها را بدست می آورد. درست از این نقطه است که فرآیند پیچیده یادگیری زبان آغاز می شود و تا تسلط کامل فرد بر زبان ادامه می یابد و در این فرآیند پیچیده مراحل متفاوتی را پشت سر می گذارد. کودک مجهز به سیستم شناختی پیچیده ای است که وی را در این فرآیند یادگیری زبان یاری میدهد. با این وجود، کودک تا یادگیری کامل زبان و تسلط کامل برآن سالهای زیادی فاصله دارد.

فرآیند یادگیری زبان: تفاوت در هدف در سنین مختلف

برخلاف بزرگسالان، کودکان زبان را به صورت ناخودآگاه و عمدتا از طریق شنیدن می آموزند. در حقیقت هدف کودک فراگیری زبان نیست، بلکه فراگیری روشی برای تعامل و برقراری ارتباط با محیط اطرافش است. بزرگسالان، از سوی دیگر زبان را به صورت خودآگاه و از طریق خواندن و نوشتن می آموزند. در حقیقت هدف بزرگسالان یافتن تسلط کافی بر دستور زبان و واژگان زبان مورد نظر است.

فرآیند یادگیری کودکان دو زبانه: شواهد علمی

اطلاعات موجود در کتب و مقالات مرتبط با یادگیری کودکان دو زبانه را می توان اینگونه خلاصه کرد:

پرورش کودکان دو یا چند زبانه راه درازی با فراز و نشیب های بسیار است و عوامل بیرونی و درونی بسیاری در پیشرفت زبانی کودک موثر هستند. به علاوه فرآیند یادگیری زبان های مختلف به صورت هم زمان با قواعد متفاوت تری نسبت به یادگیری یک زبان اتفاق می افتد.

لازم به ذکر است که عملکرد هرکودک در فرآیند یادگیری زبان های مختلف به طور هم زمان متفاوت است. در حالی که بعضی کودکان به راحتی به هر دو زبان مسلط می شوند، بعضی دیگر در هر دو زبان با مشکلاتی مواجه می شوند. این در حالی است که تسلط کامل کودک بر هر دو زبان ممکن است سالها به طول انجامد و یا حتی در کودکی تسلط زبان بر هر یک و یا هر دو زبان هرگز اتفاق نیافتد. بنابراین لازم است والدین انتظارات غیرمعقولی از کودک خود نداشته باشند، بالاخص اگر در محیطی زندگی میکنند که استفاده از یکی از این زبان ها بر دیگری غالب است.

شرایط محتمل در فرآیند یادگیری زبان:

در فرآیند یادگیری زبان های مختلف به طور همزمان، یکی از این سه شرایط اتفاق خواهد افتاد:

  • در خوشبینانه ترین حالت، کودک به هر دو زبان به اندازه کافی مسلط خواهد شد، دقیقا به همان صورتی که کودکان یک زبانه به زبان مادری خود مسلط می شوند.
  • در حالت بینابینی، کودک به یکی از دو زبان به اندازه کافی مسلط می شود ولی زبان دیگر را فقط به اندازه ای می آموزد که برای برقراری ارتباط های اولیه ضروری به نظر می رسد. این موضوع نباید به عنوان نقیصه تلقی شود بلکه باید به عنوان نقطه شروعی برای مطالعات بیشتر در آینده در نظر گرفته شود.
  • در بدبینانه ترین حالت، کودک تسلط کافی بر هیچ یک از زبانها پیدا نمی کند. این مساله میتواند مشکلات عدیده ای در سالهای تحصیل کودک ایجاد کند چرا که کودک قادر نخواهد بود به درستی دروس مدرسه را بفهمد و یا نظر و عقیده خویش را به وضوح بیان کند.

پرورش کودکان دوزبانه فقط شامل فراگیری قواعد زبانی نیست بلکه شامل جنبه های فرهنگی اجتماعی نیز می شود. هر زبان قواعد منحصر به فردی برای استفاده در شرایط متفاوت فرهنگی و اجتماعی دارد. برای مثال می توان به چگونگی خطاب کردن بزرگترها، زبان مودبانه، درجه مناسب بلندی صدا، شناسه های مناسب فعل اشاره کرد که از زبانی به زبان دگیر متفاوت هستند. از سوی دیگر هر یک از این موارد در شرایط متفاوت اجتماعی مثل مهمانی های رسمی، مهمانی های خانوادگی، کلیسا و غیره متفاوت خواهد بود. به علاوه، هر کشوری آداب و رسوم مختص به خود را دارد که تلفیق آنها با آداب و رسوم خانوادگی کودک ، یادگیری همه جانبه زبان و عملکرد مناسب را برای او در شرایط متفاوت اجتماعی سخت تر می کند. با این وجود، کودک می تواند در تعامل با اطراف تمام این ریزه کاری ها را در کوتاه ترین زمان فرابگیرد.

منبع

raising-bilingual-children

حالت انفعالی در استفاده از زبان دوم: وقتی کودک به زبان دوم صحبت نمی کند

حالت انفعالی در استفاده از زبان دوم به حالتی اطلاق میشود که در آن کودک به درستی موضوع مورد بحث در مکالمه را متوجه می شود ولی به آن زبان صحبت نمی کند. این ناتوانی در صحبت کردن به زبان دوم به دلایل متعددی اتفاق می افتد، از جمله ندانستن واژگان کافی در زبان دوم که به موجب آن کودک از پاسخ باز می ماند. بی علاقگی کودک و بسیاری دلایل دیگر نیز مانع پذیرش زبان دوم و در نتیجه عدم تمایل کودک به استفاده از این زبان میشود.

در ادامه  توصیه هایی برای رفع حالت انفعالی در استفاده از زبان دوم آمده است که در کتب آموزش کودکان دوزبانه به آنها تاکید شده است:

به انتخاب کودک احترام بگذارید. اوست که انتخاب می کند به چه زبانی صحبت کند.

صبور باشید و به یاد داشته باشید که کودک شما در حال حاضر مهارتهای زبان دوم را به صورت انفعالی می آموزد و در آینده ای نه چندان دور از زبان دوم به صورت فعالانه استفاده خواهد کرد.

با استفاده از کتب، مجلات، فیلم، موسیقی و بازی، یادگیری زبان دوم را برای وی لذت بخش کنید.

برنامه هایی برای تقویت فرآیند یادگیری زبان کودکتان داشته باشید، برنامه هایی مثل آشپزی، بازدید از باغ وحش و یا موزه.

خود را علاقه مند گفتار کودکتان نشان دهید. زمانی که در مورد احساسات و خواسته هایش صحبت میکند، به دقت گوش دهید.

با کودکتان در مورد آرزوها و خواسته هایش در مناسبات خاص مثل روز تولدش، عید پاک، کریسمس، و غیره صحبت کنید و از او بپرسید دوست دارد این روزها را چگونه و با چه کسی سپری کند.

از پیشرفتهای کودکتان در یادگیری زبان دوم تمجید کنید و به او نشان دهیدچقدر به او افتخار می کنید وقتی به زبان شما صحبت میکند.

برای حل حالت انفعالی در استفاده از زبان دوم سوالهایی با ساختارهای پیچیده تر بپرسید به گونه ای که نتواند جواب بله یا خیر بدهد. مثلا بپرسید میخواهد با ماشین آبی بازی کند و یا توپ سبز؟

سوالهایی بپرسید که مستلزم جواب های متنوع  با ساختارهای پیچیده تر هستند.

به کشوری که مردم آن به زبان مربوطه تکلم میکنند سفر کنید و اوقات خوشی برای او رقم بزنید. اینگونه کودک شما تمایل بیشتری برای یادگیری زبان مربوطه نشان خواهد داد.

با اقوامی در ارتباط باشید که فقط به زبان دوم کودک تکلم می می کنند.

تمهیداتی بیاندیشید تا کودکتان با کودکان دو زبانه دیگر در ارتباط باشد.

توصیه: به یاد داشته باشید که والدین به هیچ وجه نباید کودکان را مجبور به تکلم به زبان مشخصی کنند. وقتی کودک به روش حالت انفعالی در استفاده از زبان دوم با شما ارتباط برقرار می کند، ناامید نشوید. وی برای تسلط یافتن بر هر دو زبان به زمان نیاز دارد. مطمئن باشید کودکتان در آینده از شما بابت تلاشتان سپاسگزار خواهد بود.

منبع

raising-bilingual-children

مزایای دو زبانگی

مزایای دو زبانگی: کارهایی که کودکان دو زبانه در آن مهارت دارند

هر کودک در چیزی خوب است و ما به عنوان پدر و مادر از تماشای آنها در انجام آن کار لذت می بریم. کودکان دو زبانه در برخی موقعیت ها نسبت به کودکان تک زبانه مزیت افزوده ای دارند. این کودکان بسته به شخصیت خود گاهی با مهارت های زبانی خود ما را شگفت زده می کنند. در ادامه به برخی مزایای دو زبانگی اشاره می کنیم.

اشتباهات والدین خود را تصحیح می کنند:

مدتها زحمت کشیده اید تا فرزند دو زبانه ای داشته باشید. اکنون وقت آن است که راحت بر صندلی تکیه بزنید و مهارت های او را تحسین کنید. کار به جایی می رسد که کم کم حرف های شما را در هر دو زبان تصحیح می کنند و کلمه صحیح را می گویند یا جمله ناتمام شما را کامل می کنند. از مزایای دو زبانگی فرزندتان تقویت مهارت شما در زبان خارجی است.

به خاطر مزایای دو زبانگی نتایج بهتری در مدرسه می گیرند:

کودکان دو زبانه به طور متوسط نسبت به هم سالان تک زبانه خود در مدرسه نتایج بهتری کسب می کنند. مدت هاست که این افسانه که کودک دو زبانه در مدرسه گیج می شود از بین رفته است و بهبود عملکرد مغز کودک در پی دو زبانگی ثابت شده است.

تصور نمی کنند که دو زبانگی چیز خاصی است:

احتمالا در طول پرورش کودک دو زبانه خود دائما سوالات زیادی برای شما پیش می آید. گاهی حتی روند یادگیری برای شما چالش برانگیز به نظر می رسد. اما کودکی که خود با چند زبان پرورش یافته است، در پرورش فرزند خود دچار چنین مشکلاتی نخواهد بود. او دو زبانگی را بخشی از روند طبیعی زندگی می دانند.

بزرگسالان را با مهارت های زبانی خود سرگرم می کنند:

در حالی که آنها خود فکر نمی کنند که صحبت کردن به چند زبان دستاورد بزرگی باشد، برای بزرگ سالانی که سال ها برای فرو کردن یک زبان در مغز خود تلاش کرده اند، حرف زدن یک کودک پنج ساله که هم زمان به چند زبان صحبت می کند بسیار بامزه است.

اگر یکی از زبان ها واحد درسی باشد از آن لذت می برند:

از مزایای دو زبانگی می توان به لذت بردن کودک از درس آن زبان است. او از اینکه می تواند در کلاس بدون تلاش زیاد نمرات خوبی کسب کند، حتما به خود افتخار می کند.

ترجمه های بامزه از حرف های اطرافیان ارائه می دهند:

تصور کنید در مهمانی با همکاران خود هستید و کودکتان حرف های یکی از آشنایان را که صرفا به زبان فارسی مسلط است دائما برای بقیه ترجمه می کند!

از یک زبان مخفی استفاده می کنند:

یکی از دیگر مزایای دو زبانگی بهبود پیوند عاطفی خواهر و برادر دو زبانه است. آنها می توانند برای رساندن پیام های مهم خود در بین کودکان یک زبانه از زبان مشترک خود استفاده کنند.

والدین را به خود مفتخر می کنند:

والدین دوست دارند کودکشان دارای بیشترین مهارت ها باشد. والدین از دیدن تسلط فرزند خود به چند زبان و فرهنگ لذت مضاعفی می برند.

قدرت فکر بیشتری دارند:

از ثابت شده ترین مزایای دو زبانگی بهبود عملکرد مغز کودک است. کودکی که می تواند هم زمان به چند زبان صحبت کند خلاق تر، روشن فکر تر، انعطاف پذیرتر و به لحاظ فرهنگی پذیرا تر است.

منبع

multilingualparenting

پرورش کودک دو زبانه: پنج گام اصلی به سمت موفقیت در این راه

سابق بر این رایج ترین راه پرورش کودک دو زبانه ثبت نام وی در مدارس شبانه روزی بین المللی بود که هزینه اش هم سر به فلک می گذاشت. خوشبختانه از آن دوران مدت های زیادی گذشته است و الان والدین خودشان کودکان دو زبانه تربیت می کنند. کودکان مانند محیط اطراف خود بزرگ می شوند و در این بین پدر و مادر خود را نیز بهتر می شناسند. با این حال، چند نکته می تواند این مسیر را هموار تر کند.

رایج ترین سوالی که در این بین والدین می پرسند این است: «بهترین راه تربیت یک کودک دو زبانه چیست؟» پاسخ به این سوال ساده است: «تنها با آنها حرف بزنید!». هر چقدر هم که این توصیه کوتاه باشد، اما عملی است. نوزادی که تنها اصوات محدودی را می تواند تولید کند، با گذشت زمان به یک سخنور حرفه ای تبدیل خواهد شد. اما برای رسیدن به این نتیجه ما پنج گام اول را به شما معرفی می کنیم:

توافق خانواده در پرورش کودک دو زبانه:

همکاری و توافق نظر خانواده اولین شرط در موفقیت در پرورش کودک دو زبانه است. اگر شما و همسرتان زبان مشترکی ندارید، همسرتان ممکن است از اینکه شما و کودک با هم به زبانی صحبت کنید که او بلد نیست احساس بدی پیدا کند. او از این زبان سری بین شما دو نفر احساس ناامنی خواهد کرد. حتی والدینی هم که زبان مشترک دارند ممکن است در این مورد توافق نظر نداشته باشند. در این صورت چاره حرف زدن و مصالحه است. بسیار مهم است که والدین به چاره ای برسند که برای هر دو قابل قبول است و برای کودک نیز مفید است.

اشتیاق، اما واقع گرایانه:

زمانی که توافق بر سر دو زبان انجام شد، بسیاری از والدین برای آموزش زبان بعدی نیز وسوسه می شوند. معمولا تعداد زبانی که در خانه صحبت می شود برای پرورش کودک دو زبانه کافی است، با این حال تحقیقات نشان داده اند که به شرط ایجاد ورودی کافی، تا چهار زبان را می توان به طور موفقیت آمیز و همزمان آموزش داد. از سوی دیگر تحقیقات نشان داده اند که برای یادگیری زبان، کودک باید در زمان بیداری حداقل ۳۰ درصد با یک زبان برخورد داشته باشد تا بتواند به طور فعال به آن زبان صحبت کند. از آنجایی که زمان بیداری کودک محدود است، یادگیری زبان نیز به همین صورت است.

برنامه عملی:

برنامه ای برای پرورش کودک دو زبانه انتخاب کنید. روش های زیادی در این راه وجود دارد. یکی را انتخاب کنید و به آن پایبند باشید. یکی از رایج ترین آنها صحبت به یک زبان توسط هر والد است. یکی دیگر از آنها صحبت کردن کل خانواده به زبانی است که در موقعیت ضعیف تر قرار دارد. در صورتی که هیچ یک از شما فرصت آموزش و ایجاد ورودی کافی برای فرزند خود را ندارید راه دیگر استفاده از پرستار، کلاس های بیرون از خانه یا فامیل است.

کنارهم بودن:

ایجاد شبکه حمایتی یکی از نادیده گرفته شده ترین عوامل موفقیت است. بنابراین افرادی را بیابید که مانند شما در حال پرورش کودک دو زبانه هستند. در کنار آنها می توانید تردیدها، مسائل، شادی ها و موفقیت های خود را بیان کنید. می توانید بازی ها، روش ها، و نرم افزارهایی که برای آموزش زبان اقلیت هستند را با هم به اشتراک بگذارید و تبادل نظر کنید. فارسیمیا برای همین کار ایجاد شده است.

صبر و بردباری:

پرورش کودک دو زبانه مستلزم صبر زیاد است. زمان های زیادی پیش می آید که دچار تردید می شوید. همانند دیگر جنبه های پدر و مادر شدن، آموزش زبان مادری یا زبان دوم نیز تعهدی بلند مدت است و فراز و فرودهای زیادی دارد. اما فراموش نکنید که بسیاری از مواردی که برای شما پیش می آید برای والدین کودکان تک زبانه هم رخ می دهد. بنابراین اگر فرزندتان مانند دوستانش به سرعت به دو زبان مسلط نشد یا حرف نزد، ناامید نشوید. برعکس، بر موفقیت او اصرار کنید و به رشد مغز او کمک کنید. او را دائما تشویق کنید و هر روز بر مقدار تشویق خود بیافزایید.

فراموش نکنید که تنها نیستید. مدونا و آنتونیا باندراس هم کودک دو زبانه پرورش داده اند. اگر آنها توانسته اند، چرا شما نتوانید؟

منبع

omniglot